Chánh Niệm Để Làm Chủ Bản Thân

Chánh Niệm Để Làm Chủ Bản Thân

Chánh niệm là sự nhớ nghĩ chân chính. Chúng ta đừng lầm hai chữ chánh niệm với chánh tư duy. Tư duy là sự suy tưởng, trong khi niệm là sự nhớ nghĩ, trái với sự quên lãng. Chánh niệm là một phương pháp tu luyện rất mầu nhiệm của đạo Phật.

Chánh niệm là chi thứ 7 trong Bát Chánh Đạo, hay nói cho đầy đủ nghĩa lý hơn là cột tâm, hay chú tâm vào một đối tượng nào đó, được gọi là chánh niệm. Như niệm Phật, Bồ-tát, quán sổ tức, quán hơi thở.

 

Phật dạy, “này các Tỳ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn hết? Chúng ta phải biết chánh niệm tỉnh giác từng tâm niệm của mình, khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mặc y, ôm bình bát đi khất thực đều tỉnh giác; khi ăn uống đều tỉnh giác; khi đi đại tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi đứng, nằm, thức, ngủ, nói năng hay yên lặng đều tỉnh giác”.

 

Tu theo phương pháp chánh niệm tỉnh giác, ta nhận biết rõ ràng từ ý nghĩ, lời nói, hành động, như thế nào mình biết như thế ấy; ta tham ta biết ta tham, ta si ta biết ta si, không khởi tâm bám víu chạy theo, không khởi tâm buông xả, ta chỉ nhìn thấy và quán sát chúng tường tận như vậy.

 

Chúng ta phải thực tập chánh niệm trong đời sống hằng ngày, ta biết mình đang nghĩ gì, nói gì và làm gì? Ta cần phải biết cách làm chủ bản thân trong đời sống và không bị lôi kéo bởi những hoàn cảnh xấu dữ, làm ảnh hưởng đến sự tu tập chánh niệm tỉnh giác. 

 

Đây là một phương pháp tu tâm siêu tột để dẫn đến viên mãn của đạo Phật.  Phương pháp này không bắt đầu bằng sự phân biệt những ý niệm thiện ác mà bằng sự quán sát sự sống của bản thân mình. Có nhiều người tuy sống mà thật ra không sống, bởi họ không có ý thức về sự sống của mình như thế nào là tốt, là xấu.

   

Sống trong sự quên lãng, tự để mình bị kéo theo ngày tháng và hoàn cảnh mà không tự chủ được, không thấy được mình đang sống, không thấy được sự sống là mầu nhiệm, đó không phải là sống có ý thức, mà là trôi lăn trong dòng sinh tử, luân hồi. Khi đang ăn, ta biết mình đang ăn, khi đang ngồi, ta biết mình đang ngồi, và cứ như thế mọi việc đều như vậy. 

 

Nói tóm lại, ta phải ý thức được mỗi giây phút trong đời sống mình. Ta phải biết làm thế nào để sống ngày hôm nay cho an lạc, hạnh phúc; ta đừng để cho những tên giặc tham lam, giận hờn, si mê, ganh ghét, tật đố và vội vàng, hối hả đến quấy phá, cướp mất đi 24 giờ quý báu của ta trong ngày.

 

Chánh niệm là sự nhớ nghĩ chân chính. Chúng ta đừng lầm hai chữ chánh niệm với chánh tư duy. Tư duy là sự suy tưởng, trong khi niệm là sự nhớ nghĩ, trái với sự quên lãng. Chánh niệm là một phương pháp tu luyện rất mầu nhiệm của đạo Phật. 

 

Đó là ta biết ý thức sáng tỏ về sự sống của chính bản thân mình. Người Phật tử chân chính là người biết tập sống thường xuyên trong chánh niệm, nghĩa là mình sống có trách nhiệm, có ý thức, biết mình đang làm gì, nghĩ gì, nói gì, và do đó có thể soi sáng mọi tư tưởng, ngôn ngữ và hành động của mình bằng nguyên lý duyên sinh. 

 

Chúng ta cần phải thực tập chánh niệm trong đời sống hằng ngày, ta biết mình đang nghĩ gì, nói gì và làm gì? Ta cần phải biết cách làm chủ bản thân trong đời sống và không để cho các hoàn cảnh xấu lôi kéo và chi phối. 

 

Trong Bát Chánh Đạo, chánh niệm tỉnh giác là một phương pháp tu tâm siêu tột, dành cho người đã nhận ra ông chủ của chính mình, để dẫn đến thành tựu đạo pháp viên mãn. Phương pháp này không dùng ý thức để phân biệt thiện ác, mà chỉ quán sát rõ ràng sự sống của bản thân mình, nó như thế nào thì chỉ nhìn rõ như thế nấy.

 

Có nhiều người tuy đang sống nhưng không có ý thức về sự sống của mình, thế nào là tốt, là xấu, là đúng, là sai. Họ ăn, ngủ, sinh hoạt, làm việc, vui chơi, giải trí như một chiếc xe bị người ta điều khiển. Đến khi gần chết, họ mới giật mình tỉnh giấc, không biết mình sẽ đi về đâu, nên họ hoang mang, đau khổ vô cùng, vì con đường phía trước đang mờ mịt, tối tăm.   

 

Phương pháp chánh niệm dạy chúng ta phải ý thức rằng, khi đang ăn ta biết mình đang ăn, khi đang ngồi ta biết mình đang ngồi, khi đang đi ta biết mình đang đi, ta đang làm gì ta biết rõ ràng như thế đó. Nói tóm lại, chúng ta cần phải ý thức cao độ trong từng giây phút với sự quán sát rõ ràng từng tâm niệm và hành động của mình.  

 

Ta hãy thắp lên ngọn đuốc của chánh niệm, thì ta sẽ biết mình đang làm gì, nghĩ gì và nói gì. Nhờ vậy, ta sẽ làm chủ chính mình, không để cho mọi hoàn cảnh lôi kéo, dẫn chúng ta vào chỗ tối tăm, si mê, lầm lạc. 

 

Mỗi một ngày thức dậy, ta thấy cuộc đời mình thêm vui vẻ, lạc quan, ta đừng để cho những tham lam, sân giận, si mê, ganh ghét, tật đố, sai sử mình trong vội vã, hối hả, để làm mất thời gian quý báu của ta trong ngày. Sự khác nhau giữa người có tu và người không biết tu là ở chỗ, khi có quả xấu đến, người có tu thì giữ được tâm thanh tịnh, an lạc ngay trong thế giới dẫy đầy những điều không được hài lòng, như ý. 

 

Ta hãy luôn thường xuyên quán sát những sự việc xảy ra trong con mắt duyên khởi, mình sẽ thấy cuộc đời là một dòng yêu thương vô tận, bởi ta có trái tim hiểu biết, hay bao dung và độ lượng, cảm thông và tha thứ, nên mọi phiền muộn, khổ đau sẽ tan hòa vào hư không.  

 

Bồ-tát Quán Thế Âm là người biết nhìn người với những con mắt duyên khởi nhờ có từ bi và trí tuệ. Đó là vì Bồ Tát quán chiếu cuộc đời bằng sự lắng nghe nhờ tâm thanh tịnh, trong sáng của mình, nên lúc nào cũng đem tình thương yêu chân thật đến với tất cả mọi loài, với tinh thần chia vui, sớt khổ bình đẳng. 

 

Ta phải thường xuyên nhìn lại chính mình, trong lúc ta đang nghĩ, nói, hay đang làm bất cứ một việc gì. Ta hãy biết quay lại chính mình, quán chiếu bản thân ta một cách rõ ràng, tường tận, để thấy mình đang nói điều đó là đúng hay là sai, có làm tổn hại cho ai hay không? 

 

Ta chỉ làm một việc ấy thôi cũng đủ đưa mình về thực tại cuộc sống mầu nhiệm, để mình có thể bao bọc và chở che cho tất cả muôn loài. Ta nên biết rằng, ta thường xuyên quán chiếu, nghiệm xét lại chính mình, sẽ giúp ta cảm nhận bình an, hạnh phúc ngay tại đây và bây giờ.   

 

Mỗi ngày, chúng ta có thể dành được bao nhiêu giây đồng hồ để quay lại chính mình mà quán chiếu tự thân? Bậc giác ngộ và tất cả chư Phật là người thường xuyên quán chiếu tự tâm mình, nên các Ngài sống và làm việc, đóng góp, phục vụ nhân loại mà không bị phiền não, khổ đau chi phối.    

 

Ta là những người quyết tâm tu học theo con đường giác ngộ, giải thoát, chẳng lẽ ta không để dành được vài phút giây trong việc tịnh hóa lại thân tâm của chính mình. Ta cần phải nên biết, mình chỉ cần sử dụng vài ba phút trong ngày cho việc nhìn lại tâm mình, là cũng đã góp phần cho cuộc đời thêm tươi sáng, rạng rỡ và có ý nghĩa nhiều hơn.

                                                                                                            Thích Đạt Ma Phổ Giác

Thêm bình luận mới